Leczenie uzdrowiskowe
Haloterapia
W 1843 roku, polski doktor medycyny i chirurgii Feliks Boczkowski pełniący w Wieliczce funkcje lekarza na podstawie wieloletnich badań górników jako pierwszy potwierdził pozytywny wpływ na zdrowie mikroklimatu bogatego w aerozol solny. W 1958 roku w Wieliczce, powstało pierwsze na świecie solne sanatorium.
Istotą haloterapii jest przebywanie w pomieszczeniu wypełnionym suchym aerozolem solnym.
Haloterapia posiada szerokie spektrum zastosowania. Jest zalecana przy większości schorzeń układu oddechowego. Aerozol chlorku sodu stymulując ruch rzęsek, wspomaga naturalne reakcje obronne organizmu.
Przeprowadzono szereg badań nad skutecznością tej metody. W jednym z nich przebadano 596 dzieci z astmą oskrzelową. Już po 3-4 dniach pobytu w halokomorze
92 % z nich odczuło znaczną poprawę.Haloterapia jest również pomocna w leczeniu alergii. Jako jedna z metod okazała się skuteczna w leczeniu pacjentów z alergią na pyłki (82% skuteczności).
Jej korzystne efekty stwierdzono także w przypadkach nawracającej pokrzywki, łuszczycy, ropnego zapalenia skóry, trądziku, czy schorzeń grzybiczych. Pośrednio wywiera pozytywny wpływ na stan odporności humoralnej i komórkowej oraz na nieswoiste procesy odpornościowe organizmu, sprzyja również obniżeniu podatności na uczulenia.
Haloterapia nie pozostaje bierna również w stosunku do chorób układu krążenia, na które, ze względu na starzejące się społeczeństwo zapada coraz więcej osób. Aktywne jony ujemne aktywizują metabolizm i miejscową ochronę tkanek, wpływają pozytywnie na układ krążenia, układ wewnątrzwydzielniczy, przewód pokarmowy i błony śluzowe układu oddechowego.
W celu uzyskania najlepszych efektów pobyt w grocie należy konsultować z lekarzem.
Leczniczą atmosferę groty solnej tworzy halogenerator. Kruchy solne, którymi pokryte są ściany, służą jedynie jako dekoracja i nie są źródłem aerozolu solnego.
W pomieszczeniach, gdzie nie ma niezbędnego poziomu aerozolu chlorku sodu, pacjenci są narażeni na zarażenie, związane z akumulacją produktów wydychanego powietrza. Zasięg zakażenia kropelkowego jest duży. Przy niewielkim kaszlu, ziewaniu i głośnym mówieniu kropelki śliny, śluzu i plwociny są rozrzucane na odległość 50-80 cm, przy nieco silniejszym kaszlu do 1,5 m, a przy silnym kaszlu i kichaniu aż do 6 m. Sól w powietrzu działa dezynfekująco.
W celu zapewnienia stężenia aerozolu niezbędne jest zastosowanie tężni lub generatora aerozolu solnego. W zależności od rodzaju schorzenia stosowany jest aerozol suchy lub wilgotny. Decyzję o rodzaju stosowanego aerozolu powinien podjąć lekarz.
Wykorzystywane są różne substancje czynne które pełnią w medycynie rolę leczniczą. W przypadku aerozolu suchego substancją czynną jest czysta sól NaCl. Ponieważ niektóre pierwiastki zawarte w soli kamiennej takie jak wapń, magnez, miedź czy żelazo nie wydostaną się ze stanu stałego bezpośrednio do stanu lotnego (atmosfery groty) W stan lotny mogą one przejść jedynie ze stanu płynnego.
W przypadku aerozolu wytwarzanego z solanki sól pełni rolę nośnika tych substancji, podobnie jak wypełniacze w tabletkach. W dolegliwościach dróg oddechowych, w mikroklimacie nadmorskim czy w inhalacjach, rolę substancji czynnych pełnią głównie jod, brom , wapń, krzem, magnez, potas, stront, mangan , selen. Zawarty w solance jod wzmaga przekrwienie błony śluzowej, zaś brom działając antagonistycznie do jodu wygładza zbyt ostre działanie solanki i jodu na błony śluzowe.
Uzupełnienie mikroklimatu jaskini pierwiastkami pochodzącymi z odpowiedniej solanki termalnej daje gwarancję dzięki kompletności inhalacji , zapewnia stałe dostarczenie do mikroklimatu groty solnej takich minerałów jak jod, brom, wapń, magnez itp. Sole morskie które niestety w swym składzie zawierają niewiele jodu. Nadto biorąc pod uwagę poziom zanieczyszczenia wód morskich należy rozważyć ich stosowanie. Solanka Termalna zawiera tych pierwiastków najwięcej z rozpoznanych dotychczas wód leczniczych.
Wiadomo, że zarówno suchy, jak i wilgotny aerozol chlorku sodu posiadają aktywność osmotyczną, polepszają właściwości śluzu oskrzelowego, ułatwiając jego wydzielanie. Jednak istotną różnicą jest to, że suchy aerozol stosuje się w znacząco mniejszych dozach, więc nie powoduje bronchospazmu, które są często obserwowane u pacjentów przy wdychaniu wilgotnego aerozolu chlorku sodu. Przy pomocy sił elektrostatycznych cząsteczki suchego aerozolu solnego wiążą się z cząsteczkami zanieczyszczonego powietrza i przyspieszają ich osiadanie, tworząc praktycznie sterylne środowisko. Jednak istotną różnicą jest to, że suchy aerozol stosuje się w znacznie mniejszych dawkach, więc nie powoduje on bronchospazm, które są często obserwowane u pacjentów przy wdychaniu wilgotnego aerozolu chlorku sodu.
W zależności od stopnia rozdrobnienia, aerozole dzieli się na prawdziwie suche o średnicy kropelek od 1 do 5 mikronów, wilgotne 5-20 i mokra mgła powyżej 20 mikronów Grubokropelkowy aerozol działała mechanicznie, drażniąc błonę śluzową nosa, gardła i krtani powodując duże przekrwienie.W wyniku intensywnego ukrwienia w następnej fazie dochodzi do wzmożonego wytwarzania przez śluzówkę dużej ilości rzadkiej wydzieliny i usunięcie ze śluzówki zalegającej wydzieliny.
W gardle, krtani i nosogardzieli deponują się cząsteczki aerozolu o wielkości > 8 µm, a w tchawicy, dużych oskrzelach, tzw. centralnych drogach oddechowych - cząsteczki o wielkości 5-8 µm. Do oskrzeli i oskrzelików docierają i deponują się w nich cząsteczki o wymiarach 2-5 µm. Cząsteczki o wielkości poniżej 2 ľm mogą docierać do przestrzeni pęcherzykowej i nie jest to wbrew pozorom pożądana frakcja w leczeniu chorób obturacyjnych. Grota solna wyposażona w halogenerator działa wspomagająco na leczenie, czsami je zastępując.
Generator suchego aerozolu solnego wymaga stosowaniu soli o odpowiednim składzie chemicznym z małą zawartością składników nierozpuszczalnych w wodzie ponieważ substancje nierozpuszczalne przedostając się do płuc mogłyby powodować powstawanie chorób. Sól, z którego się go wykonuje nie zawiera jodu ani bromu. Substancją czynną jest czysty NaCl.
Ujemnie naładowane cząsteczki aerozolu chlorku sodowego, poruszając się w świetle drogi oddechowej, osiadają bardziej intensywnie w porównaniu do cząsteczek neutralnych. Oprócz tego, ładunek ujemny podwyższa stabilność aerozolu Tym sposobem, działanie suchego aerozolu okazuje się być bardziej skuteczne niż wilgotnego wytwarzanego w tężniach fontannach Wady tej pozbawione są generatory mechaniczne i ultradźwiękowe o wysokiej częstotliwości drgań, rozpraszają cząsteczki wody. Zaletą tego procesu jest generowanie spolaryzowanych ujemnie jonów.
W jaskiniach sylwinowych podniesiona aerojonizacja tworzy się na bazie radioaktywnego Alfa- oraz Beta- rozpadu 40K, który jest w składzie sylwinitu. Jeżeli poziom radioaktywności nie przekracza poziomu dopuszczalnego,nie uzyskujemy wtedy terapeutycznie znaczącej koncentracji aerojonów w speleokomorze. Tylko w wodzie kryształy soli sodu, potasu, magnesu mogą dzielić się na jony. Zrozumiałym jest zatem fakt, że w powietrzu speleokomory nie może być żadnych jonów sodu, potasu, magnesu i jodu Budowa ścian z sylwinitu jest więc nieuzasadniona.
Miejscowe działanie lecznicze i przeciwzapalne suchego wysokodyspersyjnego aerozolu chlorku sodu wywiera pośrednio pozytywny wpływ na stan odporności humoralnej i komórkowej oraz na nieswoiste procesy odpornościowe organizmu; sprzyja również obniżeniu podatności na uczulenia. Haloterapia poprawia drożność oskrzeli u chorych z różnymi patologiami dróg oddechowych. |
